entrar na casa

construcións, o meu último libro individual publicado en papel, saíu do prelo hai xa case sete anos.
desde aquela pasaron moitas cousas: publiquei en papel un libro en colaboración, fixen unha reedición moi laboriosa e case artesana dun dos meus primeiros libros e, sobre todo, escribín unha serie de poemas semanais para culturagalega.org (non tentedes seguir o link porque está caído desde hai un tempo, póñoo na esperanza de que se restaure) e mais fixen o meu segundo libro-en-construción que xa está rematado e ao que estou a procurarlle o xeito de facelo navegar como penso que merece.
e isto por falar só das cousas “públicas” porque, en privado, seguín escribindo e non pouco. eran tres os libros rematados que permanecían inéditos e esta semana vai ter remedio o primeiro deles.
entrar na casa
entrar na casa é o froito dun moi feliz encontro co fotógrafo mariñán ignacio castro “nachok”. el leu o meu construcións, buscoume na rede e mandoume un mail que traía ao pé esa mesma ligazón que veño de lle poñer ao seu nome neste parágrafo. eu fun mirar onde me levaba e atopei un universo visual que, dun xeito ou doutro, tiña moito que ver coa maneira que eu quería mirar o mundo a través das palabras.
un tempo despois empezamos a escribir este libro, que é unha indagación sobre as pegadas que as persoas deixan nunha casa. os rastros.
non é un libro de poemas ilustrado nin é un libro de fotografías glosadas con textos. entrar na casa é unha construción a catro mans desde o alicerce (varios correos electrónicos nos que conversamos sobre os xeitos de andar o camiño) até o tellado (un sinfín de intercambios -con diversas aportacións externas moi enriquecedoras- sobre a mellor maneira de que todos os obxectos se distribuísen no espazo do papel).
todo o proceso levou, penso, máis de dous anos intensos. e, a continuación, un tempo non pequeno na procura dun editor que se vise capaz de facer un libro con fotos a cor.
e estaleiro editora atreveuse ao que non se atreveron as editoras grandes deste país. e igual é unha mostra de que o futuro (o presente) está neste tipo de iniciativas que son quen de moverse con axilidade neste mundo do libro que muda tan ás présas.
entrar na casa é hoxe unha realidade moi querible. un libro precioso -permítanme que o diga sen falsa modestia- que o ignacio e mais eu debémoslle a moitas persoas: en primeiro lugar, a paz e a maría que nos tiveron moita paciencia durante o proceso (e mais téñenola a diario). a continuación a caxigueiro e a ernesto gonzález torterolo que colaboraron connosco no proceso de atoparlle sentido á visualización de cada páxina e aos fluxos entre elas. tamén a flor que nos abriu sempre a porta da súa casa e alimentou as sesións de traballo non só con comida senón tamén -e sobre todo- con cariño. tamén a mig seoane, que fixo unhas musiquiñas para as presentacións. por último, á xente de estaleiro, en particular a alba viñas, coordinadora da edición, e a nadina b.s. que nos tiveron infinita paciencia durante todo o proceso de pre-produción.
agora empeza un itinerario de presentacións que vai estar partido en dous. neste mes de xuño faremos as dúas primeiras:

venres 05/xuño, 20h, libraría couceiro (en compostela)
venres 12/xuño, 20.30, libraría bahía (foz)

en setembro comezaremos unha pequena xira (ou non tan pequena) por diversos puntos do país.
a maioría das prazas aínda son só ideas e case todas precisan de conversar coas xentes dos locais que temos na cabeciña.
polo de agora nós pensamos (e, nalgúns casos empezamos a conversar) en lalín, a coruña, noia, vigo, malpica, lugo, ferrolterra e, outra vez, compostela.
aceptamos ofertas!

de todos modos, mellor ir aos poucos: este venres, compostela. agardo que poidades acompañarnos. e que vos acheguedes ao libro e que vos abra portas e fiestras novas (que, á fin e ao cabo, é o que debería facer sempre a literatura).

versos que voan

recibín hai uns días no meu correo un feixe de imaxes: eran obras de alumnas e alumnos do ies de cacheiras. envioumos a súa profe de plástica, montse amigo. están feitos a partir de fragmentos de poemas meus. xa iso só, ademais de sorprenderme e encantarme, era motivo abondo para facerlles unha entrada neste blog. pero é que, ademais, parecéronme preciosos! a algún poñeríalle un marco e colgaríao na miña casa.

os traballos que aquí vos amoso son obra de: yasmina fraga, david montoto, eugenia cutrín, jennifer devesa, lorielles nunes, manuel camino, nazaret garcía, rocío garcía, rocío lueiro, sonia seoane e yessica rey.

agradecidísimo a estas mozas e mozos por tratar con tanto cariño os meus poemas. e a montse polo seu traballo: tanto o de profe de plástica, que os froitos demostran que é magnífico, como por dar espazo nas súas aulas á poesía galega actual.

se facedes clic aquí poderedes ver un vídeo no que, ademais destas obras sobre textos meus, hai outras sobre poemas de salvador garcía bodaño, marta dacosta, ana romaní, yolanda castaño, xela martínez, maría rosendo e modesto fraga. un luxo de compañeiras e compañeiros de viaxe.
o vídeo participa nun concurso do servizo de normalización do concello de santiago. podedes pasarvos polo facebook e votar por el!

NOTA: parece haber algún problema co servidor que uso para amosar as imaxes. mentres se resolve, podedes ir velas directamente en flickr facendo clic aquí.

(na parte superior esquerda da galería de imaxes podedes facer clic no “i” para ver o nome da autora ou autor de cada imaxe.)

(hiper)activo

estou nunha tempada moi activa. cóntovos algunhas cousas:

onte entregueille ao meu amigo caxigueiro o poema que me encargara para o seu espazo caritel. cando o coloque no sitio, publicareino aquí no blog.
o proxecto “de baleas” está iniciando unha nova etapa na que comezarán a implicarse outras persoas. espero poder contar novidades ao respecto nas próximas semanas.
estou preparando un proxecto novo que axiña zarpará: é un proxecto de longo alento que se chama “nomes de lugar”. podedes ir botándolle un ollo ás páxinas explicativas aquí.
o próximo 1 de maio participarei en “mondoñedo é poesía”: unha xornada de actividades poéticas da que podedes consultar información aquí.
en brevísimo espero poder dar novas concretas da saída, por fin, do entrar na casa, o meu novo libro, un obxecto ben lindo construído en colaboración co fotógrafo mariñán ignacio castro “nachok” editado por estaleiro.
e, aproveitando que montaba o novo blog, estou empezando a facer unha mudanza de servidores da que irei dando conta nos próximos días. todo grazas á xenerosidade, bo facer e total disposición doutro amigo grande: amador loureiro (dorfun).

seguiremos informando…

Fóra de campo

en 2013, o outono fotográfico de ourense propúxolle ao meu amigo ignacio castro “nachok” que presentase unha proposta para a edición dese ano. ignacio decidiu abrir o xogo e propúxonos a caxigueiro, ernesto gonzález torterolo e mais a min que deseñásemos con el un proxecto conxunto para a exposición.

despois de varios encontros de traballo en foz, naceu o proxecto “fóra de campo”, unha instalación conxunta na que catro voces dialogan coa fotografía desde diferentes perspectivas e sempre desde as marxes.

a primeira inauguración foi na galería visol, en ourense, en 2013 e, máis recentemente, tivemos unha segunda na galería sargadelos de ferrol.

esta é unha foto que me fixo o ignacio mentres montábamos a exposición en ferrol.

eduardo_montaxe

para ver algunhas imaxes do proxecto, podedes ir por aquí.

de baleas

hoxe bota a andar un novo proxecto: de baleas, unha nova aventura de libro en construción. a posta de longo corre por conta dos amigos de palavra común que se interesaron na idea e fixéronlle un oco entre as súas páxinas.

tamén atoparedes aquí á dereita unha semente coas actualizacións.

encantaríame que acompañásedes a aventura coas vosas opinións e comentarios.

encantaríame máis que atopásedes aquí ese poema que vos deixe ver o mundo desde outra perspectiva.

navegamos!

cadea dos libros

non son nada nada fan das cadeas ou memes ou inventos análogos. pero penso que todos os que empezamos a responder a esta cadea dicimos algo semellante. como se fose preciso xustificar as cousas que un colga no seu blog. convídame a raíña vermella a este e non a vou deixar sen resposta.

1. o último libro que liches
digo a verdade ou saio correndo a ler un libro de poemas calquera para quedar ben? a verdade: rematei hai un par de días los pilares de la tierra (así estaba o título da versión que lin). literatura lixeira, entretida, desa que engancha. a continuación empecei a memoria da chuvia, de pedro feijoo pero téñoo interrumpido porque tiña agardando para ler o nº 15 de orsai que está moi ben. estouno acabando.
2. o libro que cambiou o teu xeito de pensar
non sei se hai un libro que cambiase o meu xeito de pensar. é que cambio de xeito de pensar tan seguido que non é doado saber a causa de cada cambio. podería dicir, si, algúns libros que cambiaron o meu modo de ver a literatura ou, con máis precisión, a poesía: los trabajos y las noches, de pizarnik, a poesía de kavafis, o libro sen título de celso fernández sanmartín ou un sendero nuevo a la cascada (vid. anterior aclaración entre parénteses), de raymond carver son algúns deles.
3. o último libro que che fixo chorar
así como podo chorar -e fágoo- con calquera película ou serie ou chorrada televisiva, non lembro ningún libro que me fixese chorar. si algunhas entradas do blog de hernán casciari. as vellas. así, sen pensar moito, escollo tres: esta e estas dúas que van fiadas.
4. o último libro que che fixo rir
de risa si que choro: o máis lonxe que lembro foi la vida exagerada de martín romaña (bryce etchenique) e, máis recentemente, el pibe que arruinaba las fotos (hernán casciari).
5. o último libro que prestaches e non che devolveron
non lembro… porque non presto libros nin me gusta que mos presten. non me gusta que mos presten porque os libros que leo quero que queden na casa. non os presto porque me esquezo e a maioría da xente non os devolve.
6. un libro que che emprestaran e que non devolveras
xa está respondido. con todo, lembro que unha vez, hai bastantes anos, prestei o Abecedario da desolación de miro villar e non mo devolveron. a cambio, a mesma persoa prestoume Las canciones de Bilitis, de pierre louÿs e non llo devolvín. el saíu gañando porque o libro de miro é magnífico e estaba autografado para min.
7. un libro que relerías
eses libros que dixen que cambiaron o meu modo de mirar a poesía linos moitas moitas veces. tamén a poesía de borges.
8. un libro para agasallar a cegas
o ático de arsenio iglesias, claro. o outono aquí de mario regueira, que dixo a raíña vermella, tamén.
9. un libro que te sorprendeu para ben
teño unha memoria pésima para o que leo. e son moi selectivo e despiadado: se non me convences na páxina dez déixote sen dubidalo. pero, curiosamente, lembro máis os libros que deixei que os que rematei. un que me encantou no seu día e pilloume por sorpresa foi morrer na herba, de aníbal malvar. por dicir algo.
10. un dos primeiros libros que liches na escola
libros, libros, así enteiros… unha cousa que se chama juvenilia, que me mandaron ler para o exame de ingreso ao instituto. non estaba mal pero non o relería. xa despois ficciones, de borges. os primeiros libros enteiros linos na casa. os dous que lembro con máis cariño son de maría elena walsh: cuentopos de gulubú e dailan kifki (este estámolo lendo meu fillo e mais eu polas noites).
11. un libro que roubaches
só lembro roubar un libro na miña vida: textos de sombra y últimos poemas, de pizarnik, nunha libraría da avenida corrientes, en buenos aires. preguntei o prezo dun libro, penso que era un de juan gelman, e dixéronme unha cifra tan obscenamente alta que me cabreei e roubei (outro, que non era cousa de roubar un libro demasiado caro). marchei da libraría cun agobio enorme que non se me pasara cando levaba bastante tempo camiñando entre a moita xente que hai sempre por corrientes.
12. un libro que atoparas perdido
non lembro tal cousa. hai pouco, iso si, collín un exemplar da memoria solar, de luz pozo, que estaba nun andel de “libros para coller” na porta da biblioteca do ágora, na coruña.
13. o autor do que máis libros tes
tería que contar pero teño moitas novelas de paul auster. case todas. mesmoa as malas. e é o único autor que agora mesmo me veña á cabeza ao que lle lin até o final mesmo as novelas que non me gustaron.
14. un libro valioso
teño dous exemplares da primeira edición de árbol de diana, de pizarnik. non sei se son moi valiosos porque se eu teño dous… pero é a cousa máis rara que teño. tamén teño fotocopiadas unhas edicións de pizarnik que estaban nunha biblioteca da universidade de buenos aires con adicatorias feitas pola autora.
15. o libro que estás a ler agora mesmo
isto xa o contestei máis arriba.
16. un libro que prohibirías
non, non. non prohibiría ningún libro. xente si: hai algunha xente que debería estar prohibida.
17. un libro que levas tempo querendo ler
en xeral o que quero ler, léoo sen máis voltas… sempre hai dous ou tres agardando na cola pero agora mesmo non me dou conta de ningún que sexa unha vella débeda.
18. o próximo libro que vas ler
sempre pode cambiar pero, cando termine con feijoo, seguramente lea más respeto que soy tu madre (de casciari). lino no blog pero agora teño o libro e quero volver lelo. estou casciari-adicto ultimamente. en xeral son bastante venado para a lectura: cando pillo unha teima, afundo nela ata fartarme. o de casciari está ben porque, ademais de todo, río moito. e iso é bo por onde se mire.
19. o libro que non lerías endexamais
non sei así, a bote pronto. pero eu non anatematizo libros porque, se son malos, como xa expliquei non me fan perder moito tempo: logo déixoos.
20. a túa triloxía ou saga preferida
o señor dos aneis, claro. lina completa, o hobbit incluído, varias veces (este podía entrar nesoutra pregunta anterior dos libros que relín, pero a resposta estaba tan poética que este quedou fóra).

feito. e penso que esta pola da cadea vaise cortar aquí aínda que iso signifique que vou ter unha enfermidade grave ou problemas no traballo nos próximos 7 días.

máis imaxes

seguindo coa actualización da semana pasada, acabo de engadir algunhas das series de imaxes que ilustraban os diferentes exemplares da edición d’os veos da paisaxe que fixo en 2009 antonio piñeiro para a súa colección bourel.


os diferentes exemplares desa edición levaban cinco fotografías orixinais cada un (catro nos interiores e mais un na portada). as cinco fotografías que ían en cada exemplar eran unha serie única, quer dicir: non se repetía dun exemplar a outro, eran impresións dixitais en papel fotográfico semi-mate pegadas unha a unha en cadanseu sitio polo editor, quen tamén coseu a man cada un dos exemplares.


os penso que 80 exemplares da edición esgotáronse practicamente na presentación, que foi na galería sargadelos de ferrol. lembro que fixemos alí unha sesión aberta do obradoiro literario que coordinaba eu na biblioteca municipal de fene. asistiu á sesión antonio piñeiro para contarnos como era iso das edicións artesanais. despois fixen un pequeno recital e cada un dos asistentes levou un papeliño cunha reprodución dalgunha das fotos.


lembro a sesión con moito cariño. como case todo o que aconteceu naquel obradoiro fenés que durou once anos: entre 2001 e 2011. toda unha experiencia da que quedaron non poucas cousas boas: o actual premio pérez parallé e mais algúns grandes amigos son o mellor de todo.
podedes ver máis series facendo clic aquí.

“vellas” fotos

en poucos días estarei por aquí contándovos dun proxecto visual no que me embarcaron uns amigos e que inauguraremos en ourense o 3 de decembro.
e, como ía querer colgar aquí algunhas imaxes do asunto, inaugurei unha nova sección da páxina que se chama “etc” na que pretendo deixar constancia de artefactos diversos que vaia producindo.
a modo de inauguración do local (e non foi sen tempo) colguei unhas cantas das imaxes que conformaban a exposición “os veos da paisaxe”.
a maioría das fotografías desta exposición forman parte das que ilustraban os diferentes exemplares da edición que fixo antonio piñeiro para bourel en 2009.
con motivo da publicación do libro, fixemos esta exposición na que, ademais, tiven ocasión de compartir sala cos carteis do meu amigo igor lugris.

arsenio iglesias pazos na escena

despois de moito agardar, finalmente hai unhas semanas fixo aparición na escena literaria galega o ático de arsenio iglesias pazos. quero tanto a este mozo fenés que tendes dereito a sospeitar de toda cousa boa que poida dicir do seu libro. pero non me resisto a facelo. por varias razóns.

a primeira é que me fascina a maneira en que arsenio tece os seus poemas. sempre dixen deles que o único malo que lles vexo é que non se me ocorreron a min antes: ten esa capacidade envexábel de mirar o detalle preciso, o xesto oportuno, ese que describe un mundo, que traza unha idea e, sobre todo, que sempre sempre abre unha fiestra.

é un dos poucos poetas optimistas que son capaz de lembrar.

a segunda razón é que vin nacer o libro de arsenio desde o primeiro verso. compartimos xuntos moitos anos de obradoiro literario na biblioteca municipal de fene. alí vimos a arsenio descubrir que a poesía podía ser outra cousa (nunca a poesía galega agradecerá suficientemente a celso fernández sanmartín o pulo de aire que lle inxectou e lle inxecta aquel seu poema da latiña de mexilós ou o das claudias, ambos do seu libro sen título) e arsenio -non o digo eu- aprendeu outra maneira de mirar para o poema. e fíxose un lector moi agudo. moitas veces pensei, escoitándoo comentar os textos dos compañeiros, que podía coordinar ese obradoiro literario moito mellor ca min.

a terceira razón vén xustificarma concretamente o máis “negativo” dunha recención que xosé m. eyré publica hoxe en galicia confidencial (e conste que o propio eyré deixa claro que para el non é un problema do libro): o asunto de que, como o libro está estruturado sobre textos que contan unha historia na que hai personaxes, aquilo entón xa non é poesía senón que é narrativa. a cita concreta é “Cando un se pon a ler e atopa personaxes e se dá conta de accións que levan a cabo esas personaxes, o máis seguro é que teña diante exemplos de narrativa e non  de poesía. Como aquí sucede”. teño (pola conta que me ten) que estar en desacordo con esta afirmación. e o meu desacordo baséase, curiosamente, noutra afirmación que fai o propio eyré no seu texto: ve aparecer eyré a poesía de arsenio no momento da lectura. di, concretamente “De xeito que o feito poético reside máis no lector que no texto, o texto só é un axente provocador dese pouso, dese feito poético”.

o poema (o relato, a novela, toda obra literaria) é no momento da lectura porque é un acto de comunicación. e o acto de comunicación non existe se non hai un receptor. ademais, unha vez que (xa hai moitos anos, arredor dun século) os límites dos xéneros empezan a diluírse, é o acto de recepción o que determina, en calquera caso, o xénero (por certo, quen di “acto de recepción” di, por extensión, “sistema” e aí a afirmación pasa a ter validez tamén para os xéneros clásicos).

se o texto, como di eyré, é o axente provocador do feito poético, logo é un poema. véxome tentado a dicir que a definición de poema é aquilo que provoca un feito poético, pero sería -ou parecería- unha definición tautolóxica. logo non vou ceder, preferiría definir o poema como o texto que ten como centro unha construción de beleza (ou de fealdade, que é unha forma de beleza). xa que logo, esas historias con personaxes que fan que o crítico se decante pola definición narrativa, non é en ático máis que unha anécdota, unha excusa, utilizada polo autor para fabricar beleza e (segundo obxectivo) producir idea e facer que poñamos en cuestión a nosa maneira de mirar o mundo: esa outra función da poesía, tan necesaria nestes tempos de pensamento único e seguidismo ideolóxico.

levo varios días pendente de colgar un post para compartir a miña ledicia pola aparición deste libro de arsenio e esta nota de eyré deume tempo a unha reflexión maior que lle agradezo. o día que lin (penso que en facebook) que o editor xa achegara algúns exemplares ás librarías, fun á carreira e merquei o meu. non me deu nin para chegar á casa. sentei nunha cafetaría (era sábado e había sol) e volvín ler o libro e emocionarme como a primeira vez. como cada venres que arsenio chegaba ao obradoiro de fene co agasallo dun novo poema diso que nin el mesmo sabía que acabaría dando un libro, un premio, algún desgusto e, á fin, esta ledicia.

este sábado vou recitar con arsenio (e con outros poetas aos que admiro) nunha libraría de vila nova de cerveira nun acto organizado por edicións positivas (alias paco macías). vai ser un recital precioso. e para min vai ser unha ledicia enorme ver a arsenio ler os poemas dun exemplar desa edición tan sinxela e preciosa que fai paco en di-versos. (temos moita sorte, arsenio e mais eu, de ter recalado nesa colección.) oxalá poidades acompañarnos…