arsenio iglesias pazos na escena

despois de moito agardar, finalmente hai unhas semanas fixo aparición na escena literaria galega o ático de arsenio iglesias pazos. quero tanto a este mozo fenés que tendes dereito a sospeitar de toda cousa boa que poida dicir do seu libro. pero non me resisto a facelo. por varias razóns.

a primeira é que me fascina a maneira en que arsenio tece os seus poemas. sempre dixen deles que o único malo que lles vexo é que non se me ocorreron a min antes: ten esa capacidade envexábel de mirar o detalle preciso, o xesto oportuno, ese que describe un mundo, que traza unha idea e, sobre todo, que sempre sempre abre unha fiestra.

é un dos poucos poetas optimistas que son capaz de lembrar.

a segunda razón é que vin nacer o libro de arsenio desde o primeiro verso. compartimos xuntos moitos anos de obradoiro literario na biblioteca municipal de fene. alí vimos a arsenio descubrir que a poesía podía ser outra cousa (nunca a poesía galega agradecerá suficientemente a celso fernández sanmartín o pulo de aire que lle inxectou e lle inxecta aquel seu poema da latiña de mexilós ou o das claudias, ambos do seu libro sen título) e arsenio -non o digo eu- aprendeu outra maneira de mirar para o poema. e fíxose un lector moi agudo. moitas veces pensei, escoitándoo comentar os textos dos compañeiros, que podía coordinar ese obradoiro literario moito mellor ca min.

a terceira razón vén xustificarma concretamente o máis “negativo” dunha recención que xosé m. eyré publica hoxe en galicia confidencial (e conste que o propio eyré deixa claro que para el non é un problema do libro): o asunto de que, como o libro está estruturado sobre textos que contan unha historia na que hai personaxes, aquilo entón xa non é poesía senón que é narrativa. a cita concreta é “Cando un se pon a ler e atopa personaxes e se dá conta de accións que levan a cabo esas personaxes, o máis seguro é que teña diante exemplos de narrativa e non  de poesía. Como aquí sucede”. teño (pola conta que me ten) que estar en desacordo con esta afirmación. e o meu desacordo baséase, curiosamente, noutra afirmación que fai o propio eyré no seu texto: ve aparecer eyré a poesía de arsenio no momento da lectura. di, concretamente “De xeito que o feito poético reside máis no lector que no texto, o texto só é un axente provocador dese pouso, dese feito poético”.

o poema (o relato, a novela, toda obra literaria) é no momento da lectura porque é un acto de comunicación. e o acto de comunicación non existe se non hai un receptor. ademais, unha vez que (xa hai moitos anos, arredor dun século) os límites dos xéneros empezan a diluírse, é o acto de recepción o que determina, en calquera caso, o xénero (por certo, quen di “acto de recepción” di, por extensión, “sistema” e aí a afirmación pasa a ter validez tamén para os xéneros clásicos).

se o texto, como di eyré, é o axente provocador do feito poético, logo é un poema. véxome tentado a dicir que a definición de poema é aquilo que provoca un feito poético, pero sería -ou parecería- unha definición tautolóxica. logo non vou ceder, preferiría definir o poema como o texto que ten como centro unha construción de beleza (ou de fealdade, que é unha forma de beleza). xa que logo, esas historias con personaxes que fan que o crítico se decante pola definición narrativa, non é en ático máis que unha anécdota, unha excusa, utilizada polo autor para fabricar beleza e (segundo obxectivo) producir idea e facer que poñamos en cuestión a nosa maneira de mirar o mundo: esa outra función da poesía, tan necesaria nestes tempos de pensamento único e seguidismo ideolóxico.

levo varios días pendente de colgar un post para compartir a miña ledicia pola aparición deste libro de arsenio e esta nota de eyré deume tempo a unha reflexión maior que lle agradezo. o día que lin (penso que en facebook) que o editor xa achegara algúns exemplares ás librarías, fun á carreira e merquei o meu. non me deu nin para chegar á casa. sentei nunha cafetaría (era sábado e había sol) e volvín ler o libro e emocionarme como a primeira vez. como cada venres que arsenio chegaba ao obradoiro de fene co agasallo dun novo poema diso que nin el mesmo sabía que acabaría dando un libro, un premio, algún desgusto e, á fin, esta ledicia.

este sábado vou recitar con arsenio (e con outros poetas aos que admiro) nunha libraría de vila nova de cerveira nun acto organizado por edicións positivas (alias paco macías). vai ser un recital precioso. e para min vai ser unha ledicia enorme ver a arsenio ler os poemas dun exemplar desa edición tan sinxela e preciosa que fai paco en di-versos. (temos moita sorte, arsenio e mais eu, de ter recalado nesa colección.) oxalá poidades acompañarnos…

 

cos alalá nas pontes

onte estiven nas pontes na presentación do libro co que o grupo alalá celebra dez anos de andaina poética. son unha xente estupenda: coñecémonos hai anos e xa compartimos moitas veladas poéticas na casa dopeso ou no alovi.

eles non saben ben o valor que ten facer recitais poéticos con medio cento de espectadores fieis. e fano. dúas veces ao ano. e fano con mimo. e sáelles ben.

onte compartimos un deses recitais nos que nos fixeron sentir como na casa.

estaban tamén antón fortes, xosé luis sobrino, e xosé vázquez pintor.

montaron no escenario do alovi un salón con sofás que eran unha metáfora do que eles son: xente coa que un sempre está a gusto, que fan que te sintas como na casa.

o meu agradecemento para santi, ofelia, gloria, maricarmen e aníbal. por contar comigo, por convidarme sempre e por tratarme sempre ben. e a miña noraboa por dez anos de andaina. prometo estar presente na celebración dos vinte. e cantas veces poida desde aquí até aló.

 

instantes detidos

o venres estiven nas pontes para acompañar a santi del moral na presentación do seu primeiro libro: instantes detidos.

santi foi un dos membros máis activos do obradoiro literario que coordinei na biblioteca das pontes hai uns anos e, segundo dixo el, este libro é froito desa experiencia. santi leva escribindo… non sei se toda a vida pero moito tempo seguro. e chegou ao obradoiro cun estilo decantado e moi sólido. o obradoiro non ten máis mérito que, se acaso, insistirlle para que xuntase nun libro o material que tiña e axudalo para darlle forma en conxunto. o resto é froito do traballo constante de santi, da súa visión do mundo, as súas lecturas e da experiencia no grupo alalá. 

o libro está publicado por biblos.

baixeras e as traducións

o sábado estiven en ribadeo. a aelg entregáballe a xavier rodríguez baixeras o premio “letra e” e mais concedíalle a homenaxe “o escritor na súa terra”. é un dos actos máis bonitos que fan os escritores e as escritoras do país cada ano.

baixeras foi un dos primeiros poetas que lin en galego. viña nunha antoloxía bilingüe que merquei en 1993 cando estiven de paso por galiza, un ano antes de vir instalarme aquí.

cuns cantos dos poemas de rodríguez baixeras, ben acompañados, penso, dunha pequena selección doutros tres poetas da mesma xeración (cáccamo, forcadela e xela arias) preparei un pequeno volume que, co título finis terrae foi publicado en castelán en 1995 na colección el faraute da editorial venezolana la liebre libre polo meu amigo o poeta e editor harry almela.

nos anos que estiven en venezuela tiven ocasión de publicar as miñas primeiras traducións. ademais destas do galego, foron todas do portugués: chico buarque, affonso romano de sant’anna, cecília meireles e nuno júdice integran a lista de autores dos que publiquei cadanseu volume en diferentes editoriais.

en galiza, até o de agora, só publicara traducións de pequenas coleccións de poemas soltas en revistas: a arxentina alejandra pizarnik, a italiana patrizia cavalli.

esta semana preséntase o primeiro libro traducido por min ao galego. pero diso xa falarei mañá.

hoxe só quería deixar aquí a miña pequena homenaxe a xavier rodríguez baixeras cun poema publicado no meu só paxaros saíron desta boca que é remake do poema de baixeras que, o sábado, pepe cáccamo citou íntegro para pechar a súa laudatio a xavier en ribadeo.

 

sar

abrirei a porta amor
o sábado coa alba
e paxaros farrapentos
inundarán a casa de mel e plumas

sentado na poltrona
sorrirei ante a algazarra
e ó mediodía
cando chegue da cociña o cheiro
tépedo das cazolas no lume
verei marchar a bandada

atravesar o val cara ás torres

prometo varrer as plumas
antes de comer
pechar outra vez a porta

 

ramiro torres (3)

volvo recibir un poema do querido ramiro torres. desta vez o texto vai para min e mais para estevo creus. non sei se por cousa do parentesco entre o seu nome e o meu apelido non poucas veces chámanme a min estevo ou confúndenme con el. e non me importa, porque é un gran poeta e mellor amigo.
 
Para o Estevo Creus e o Eduardo Estévez

Somos sístole de sonho ouveante,
música pulsada no dorso de uma
lava invisível abraçando a casa
onde moraremos como vazio.
O assombro afaga o percurso
das formigas saindo do nosso sexo,
abertas em par as suas cabeças, a
beber a morte nas nossas retinas:
belas e atrozes, infestam a
compulsiva maquinária do absurdo,
percutem na pele dessecada
do que ainda nos atrapa,
ovulam nas imediações do país
acendido sob as unhas trementes.
Acolhemo-las como irmãs proscritas,
albergadoras dos rastos fascinantes
da outra vida que emerge no tempo
roubado ao cálculo da cinza, mentres
nos exercitam na sede maravilhada
de mistério como memória ansiosa do
invisível, pulmão de sonhos a turbar o
presente negado, na persistente entrega
da sua precisa doçura nocturna.

Dezembro de 2010

ramiro torres (e 2)

chega un irmán do poema anterior do amigo ramiro. e eu, renovadamente orgulloso de contar con el.

VIDA POÉTICA, POEMA DA VIDA

Para o Eduardo Estévez.

O poema recobra as
mãos dormidas
na língua extrema
paralisa as estirpes
da sombra
traz uma morte
aprazível
às aves nocturnas
que assaltam o pórtico
deste mar reinventado

o seu dizer envolve
a existência na sua
maquinária esférica de
artifícios rotundamente verazes
escreve-se na fronteira
do inexpressável
persegue os animais
esquecidos na entrada
do bosque
sonha a sua real
transfiguração em
osmose entre o silêncio
e o fogo

no deserto abandona
a indiferença
o peso do medo
a estrutura cinzenta da inércia

no seu luminoso andar
reubica a infância da olhada
a espessura atemporal da linguagem
a extraordinária densidade central do amor

Outubro de 2010.

ramiro torres

recibo este poema de ramiro torres e, coa súa autorización, reprodúzoo aquí e deixo constancia do feliz que me fai a súa amizade.

LUAS SOLARES

Para o Eduardo Estévez.

Devoramos luas cegas
dentro da casa inacabada,
viramos espuma na memória,
dorida e luminosa, que
sangra as raízes do presente
mentres nos acompassamos
com a altura do seu
incêndio único.
Confabulamos
na vertigem dos caminhos
atravessados em todas
as direções por
cavalos desorbitados:
somos tafures de
palavras que
nos expliquem
como aprofundar
na misteriosa luz
que nos antecede,
e permanece acesa
no interior indecifrável
deste respirar no
centro do tempo.
Enchidos de uma
saudade dourada,
retiramos a espada
cravada na cabeça
e subimos ao branco
abismo dos buscadores.

Outubro de 2010.

e agardo por un poema-irmán que aínda está a cocerse.